Wiv-referendum: laat je niet meeslepen
Aandacht voor security en privacy grootste winst

Martijn Maatman Business Developer
Gepubliceerd op: March 19, 2018

Woensdag 21 maart kiezen we ons gemeentebestuur én geven we via het laatste referendum ook ons oordeel over de Wiv, ook bekend als de sleepwet. Hiermee staan privacy en security weer op de nationale agenda, al dreigen angstscenario’s de overhand te nemen. Stemmen zonder emotie, dat is nu belangrijk.

Alleen al het feit dat het kennisniveau en bewustwording van de mogelijkheden van IT toeneemt, is een groot winstpunt. Heel goed dat burgers voor de eerste keer mogen stemmen over een onderwerp dat gaat over onze privacy. Het debat hierover toont ook aan hoe zwaar dit onderwerp weegt en het is van groot belang dat burgers beter geïnformeerd worden. Kennis over deze essentiële zaken zonder meegesleept te worden in het polariserende publieke debat, daar kan geen ‘Ja’ of ‘Nee’ op 21 maart tegenop.


Invoering van de nieuwe Wet op de Inlichten- en Veiligheidsdiensten (Wiv) zorgt ervoor dat onze veiligheidsdiensten AIVD en de MIVD ook ongerichte communicatie kunnen verzamelen via de kabel en niet alleen – zoals nu – via de ether. Een logische uitbreiding gezien de modernisering van de technologie en communicatie. Als de genoemde veiligheidsdiensten Nederland ook in de toekomst willen beschermen tegen spionage, sabotage en terrorisme moet de huidige wetgeving aangepast worden.


Dit referendum gaat over vertrouwen

Over hoe die uitbreiding eruit gaat zien mogen we nu stemmen. Alle burgers – en zeker IT-specialisten – moeten hier gelukkig van worden aangezien het een hele essentiële keuze betreft. Dit referendum gaat over vertrouwen: in elkaar en in de overheid, maar zeker ook hoe ver onze privacy in het dagelijks leven reikt. Hoewel het referendum raadgevend is, geven we met onze ‘Ja’ of ‘Nee’ een signaal af aan de overheid met betrekking tot onze privacy.


Hoe ingewikkeld de wetgeving over privacy ook is, het is goed om dit onderwerp aan de burger voor te leggen. Daarbij is het wel belangrijk dat we ontstane emoties naast ons neerleggen. Voor de bewustwording gaat het erom de burger te blijven informeren met feiten. Het afschrikken met een stem tegen een politiestaat of voor een terroristische vrijstaat helpt de burger niet. Voor het maken van een zorgvuldige inhoudelijke keuze mag het publieke debat daarom niet verzanden in angstscenario’s.


Inbreuk op de privacy?

Voor het inhoudelijke debat is het interessant om te bestuderen welke extra bevoegdheden de overheid verkrijgt. Een voorbeeld is het hacken door de overheid en de nazorg daarvan voor de betrokkene. De veiligheidsdiensten AIVD en MIVD mogen op dit moment al individuele personen volgen en hun communicatie afluisteren. Dit kun je onwenselijk vinden en zelfs definiëren als een inbreuk op de privacy, maar daar verandert een ‘Nee’ niets aan. Wat de bijdrage van een ‘Ja’ betekent, is dat in het vervolg toestemming van de minister en een controlecommissie nodig is voordat dit volgen überhaupt mag. Wel zegt de nieuwe wet dat ook ‘omstanders’ van een verdachte gevolgd mogen worden. Uiteraard nog steeds op voorwaarde dat akkoord wordt gegeven en met voldoende nazorg. Hoe dat er exact uitziet, is dan weer niet concreet gemaakt.


In deze laatste dagen van het debat doe ik daarom een oproep aan betrokken media, politici, juristen en wetenschappers om de burger echt op inhoud te informeren: het onderwerp is daarvoor te essentieel. De essentie van de nieuwe wet is namelijk onze privacy, het vertrouwen in elkaar én waarom de overheid nieuw en onbekend dataverkeer moet analyseren om een dreiging te voorkomen. Ik hoop dat er een duidelijke uitkomst volgt, maar de grootste winst hebben we al behaald: een beter geïnformeerde burger en meer aandacht voor security en privacy.